diemgiangangel
Thành viên nữ
Từ tháng 3/2013, một hiện tượng khó lý giải đã xảy ra tại hai ngôi làng Kalachi và Krasnogorsk (Kazakhstan), khiến hơn 140 người bất ngờ rơi vào trạng thái ngủ li bì kéo dài nhiều ngày.
Nhiều người đang đi bộ, làm việc hoặc trò chuyện thì đột ngột ngủ gục. Khi tỉnh lại, họ thường bị mất trí nhớ tạm thời, suy nhược cơ thể, gặp ảo giác và mất phương hướng. Có trường hợp ngủ suốt từ một ngày đến gần một tuần, sau đó đi lại loạng choạng, nói khó khăn như người say rượu. Hiện tượng này xuất hiện ở mọi lứa tuổi, thậm chí cả vật nuôi. Người dân địa phương cho biết các cơn buồn ngủ thường bùng phát theo từng đợt, đặc biệt vào mùa tuyết tan hoặc khi hướng gió thay đổi.
Bà Lyubov Bilkova, người từng trải qua 8 lần mắc bệnh, kể với đài Vesti của Nga rằng người bệnh thường trong trạng thái lờ đờ và có thể ngủ thiếp đi ngay giữa cuộc trò chuyện.
Không chỉ gây ngủ sâu, căn bệnh còn để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Một số trẻ em tại Kalachi được chẩn đoán mắc bệnh não nhiễm độc. Ở người lớn, tỷ lệ đột quỵ và thiếu máu não cục bộ tăng cao. Nghiên cứu tâm lý cũng cho thấy hơn 90% nạn nhân có biểu hiện thay đổi tính cách, dễ cáu gắt hoặc hung hăng do hệ thần kinh trung ương bị tổn thương bởi hóa chất.
Ban đầu, các chuyên gia loại trừ khả năng đây là bệnh truyền nhiễm do virus hay vi khuẩn. Nhiều nghi vấn hướng về quá khứ khai thác uranium của khu vực, bởi Kalachi nằm cạnh Krasnogorsk — thị trấn từng có mỏ uranium từ thời Liên Xô. Dù mỏ đã đóng cửa từ cuối thập niên 1980, người dân tin rằng tàn dư công nghiệp vẫn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
Ông Artem Grigoriev, đại diện Viện An toàn Bức xạ thuộc Trung tâm Hạt nhân Quốc gia Kazakhstan, cho biết nồng độ khí radon tại khu vực này cao gấp 4–5 lần bình thường. Radon là khí phóng xạ không màu, không mùi, sinh ra trong quá trình phân rã uranium trong đất đá và nước.
Năm 2015, chính phủ Kazakhstan công bố nguyên nhân có thể là sự tích tụ khí carbon monoxide (CO) cùng hydrocarbon từ các hầm mỏ cũ, làm giảm lượng oxy trong không khí và gây ra chứng ngủ bất thường. Sau kết luận này, phần lớn cư dân đã được sơ tán, và khu vực chính thức đóng cửa trong cùng năm.
Tuy nhiên, đến năm 2020, tiến sĩ Byron Crape và nhóm nghiên cứu tại Đại học Nazarbayev đưa ra giả thuyết mới. Sau khi khảo sát hơn 200 cư dân, họ phát hiện tất cả những người mắc bệnh đều sử dụng chung một nguồn nước sinh hoạt.
Nhóm nghiên cứu cho rằng các hóa chất quân sự từng được chôn giấu trong các hầm mỏ cũ đã rò rỉ vào mạch nước ngầm. Lượng hóa chất hấp thụ khác nhau có thể giải thích vì sao mỗi người có thời gian ngủ và tần suất phát bệnh khác nhau. Giả thuyết này cũng lý giải việc gia súc uống nước sông vẫn khỏe mạnh, trong khi vật nuôi dùng nước máy lại xuất hiện triệu chứng ngủ kéo dài. Hiện tượng chỉ xảy ra vào mùa đông vì loại hóa chất này sẽ phân hủy khi nhiệt độ nước vượt quá 1°C.
Đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa xác định chính xác loại hóa chất gây bệnh. Những đường hầm thời Liên Xô đã xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ sập đổ cao nên việc tiếp cận lấy mẫu trực tiếp rất nguy hiểm. Các chuyên gia hiện phải dùng mô hình hóa và thiết bị bay không người lái để tiếp tục điều tra.
Từ năm 2016 đến nay, khu vực này không ghi nhận thêm ca bệnh mới. Các nhà nghiên cứu cho rằng nguồn hóa chất có thể đã rò rỉ hết và không còn gây ô nhiễm nước ngầm.
Hiện vẫn còn 124 gia đình sinh sống tại nơi đây, giữa những khu chung cư bỏ hoang và tàn tích mỏ cũ. Cuộc sống dần trở lại bình thường với nghề nông và chăn nuôi, dù vùng đất này giờ được nhiều người gọi là “thị trấn ma” giữa thảo nguyên Kazakhstan.
Nhiều người đang đi bộ, làm việc hoặc trò chuyện thì đột ngột ngủ gục. Khi tỉnh lại, họ thường bị mất trí nhớ tạm thời, suy nhược cơ thể, gặp ảo giác và mất phương hướng. Có trường hợp ngủ suốt từ một ngày đến gần một tuần, sau đó đi lại loạng choạng, nói khó khăn như người say rượu. Hiện tượng này xuất hiện ở mọi lứa tuổi, thậm chí cả vật nuôi. Người dân địa phương cho biết các cơn buồn ngủ thường bùng phát theo từng đợt, đặc biệt vào mùa tuyết tan hoặc khi hướng gió thay đổi.
Bà Lyubov Bilkova, người từng trải qua 8 lần mắc bệnh, kể với đài Vesti của Nga rằng người bệnh thường trong trạng thái lờ đờ và có thể ngủ thiếp đi ngay giữa cuộc trò chuyện.
Không chỉ gây ngủ sâu, căn bệnh còn để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Một số trẻ em tại Kalachi được chẩn đoán mắc bệnh não nhiễm độc. Ở người lớn, tỷ lệ đột quỵ và thiếu máu não cục bộ tăng cao. Nghiên cứu tâm lý cũng cho thấy hơn 90% nạn nhân có biểu hiện thay đổi tính cách, dễ cáu gắt hoặc hung hăng do hệ thần kinh trung ương bị tổn thương bởi hóa chất.
Ban đầu, các chuyên gia loại trừ khả năng đây là bệnh truyền nhiễm do virus hay vi khuẩn. Nhiều nghi vấn hướng về quá khứ khai thác uranium của khu vực, bởi Kalachi nằm cạnh Krasnogorsk — thị trấn từng có mỏ uranium từ thời Liên Xô. Dù mỏ đã đóng cửa từ cuối thập niên 1980, người dân tin rằng tàn dư công nghiệp vẫn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
Ông Artem Grigoriev, đại diện Viện An toàn Bức xạ thuộc Trung tâm Hạt nhân Quốc gia Kazakhstan, cho biết nồng độ khí radon tại khu vực này cao gấp 4–5 lần bình thường. Radon là khí phóng xạ không màu, không mùi, sinh ra trong quá trình phân rã uranium trong đất đá và nước.
Năm 2015, chính phủ Kazakhstan công bố nguyên nhân có thể là sự tích tụ khí carbon monoxide (CO) cùng hydrocarbon từ các hầm mỏ cũ, làm giảm lượng oxy trong không khí và gây ra chứng ngủ bất thường. Sau kết luận này, phần lớn cư dân đã được sơ tán, và khu vực chính thức đóng cửa trong cùng năm.
Tuy nhiên, đến năm 2020, tiến sĩ Byron Crape và nhóm nghiên cứu tại Đại học Nazarbayev đưa ra giả thuyết mới. Sau khi khảo sát hơn 200 cư dân, họ phát hiện tất cả những người mắc bệnh đều sử dụng chung một nguồn nước sinh hoạt.
Nhóm nghiên cứu cho rằng các hóa chất quân sự từng được chôn giấu trong các hầm mỏ cũ đã rò rỉ vào mạch nước ngầm. Lượng hóa chất hấp thụ khác nhau có thể giải thích vì sao mỗi người có thời gian ngủ và tần suất phát bệnh khác nhau. Giả thuyết này cũng lý giải việc gia súc uống nước sông vẫn khỏe mạnh, trong khi vật nuôi dùng nước máy lại xuất hiện triệu chứng ngủ kéo dài. Hiện tượng chỉ xảy ra vào mùa đông vì loại hóa chất này sẽ phân hủy khi nhiệt độ nước vượt quá 1°C.
Đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa xác định chính xác loại hóa chất gây bệnh. Những đường hầm thời Liên Xô đã xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ sập đổ cao nên việc tiếp cận lấy mẫu trực tiếp rất nguy hiểm. Các chuyên gia hiện phải dùng mô hình hóa và thiết bị bay không người lái để tiếp tục điều tra.
Từ năm 2016 đến nay, khu vực này không ghi nhận thêm ca bệnh mới. Các nhà nghiên cứu cho rằng nguồn hóa chất có thể đã rò rỉ hết và không còn gây ô nhiễm nước ngầm.
Hiện vẫn còn 124 gia đình sinh sống tại nơi đây, giữa những khu chung cư bỏ hoang và tàn tích mỏ cũ. Cuộc sống dần trở lại bình thường với nghề nông và chăn nuôi, dù vùng đất này giờ được nhiều người gọi là “thị trấn ma” giữa thảo nguyên Kazakhstan.
